وسعت جنگل های روسیه به قدری است که بیش از یکپنجم جنگلهای کل جهان را در خود جای دادهاند. این میراث سبز همچنین نقشی حیاتی در تعادل اقلیم زمین و کاهش گازهای گلخانهای دارد. در ادامه این مطلب از آرزوی سفر شما را با ۱۱ جنگل روسیه آشنا میکنیم.
در این بخش موقعیت جنگل های روسیه را بر روی نقشه به نمایش گذاشته ایم. هر یک از این نقاط داستانی از یک اکوسیستم منحصر به فرد را روایت خواهد کرد:
روی نقاط سبز کلیک کنید تا جزئیات ۱۱ منطقه جنگلی را ببینید.
وسیعترین منطقه بکر جهان با سرمای استخوانسوز.
بزرگترین دشت هموار جهان با اکوسیستم باتلاقی.
بزرگترین پهنه سوزنیبرگ اروپا و میراث جهانی یونسکو.
خانه ببر آمور؛ جایی که گیاهان قطبی و استوایی با هم میرویند.
تنوع زیستی بینظیر و آخرین پناهگاه پلنگهای وحشی.
کوهستان طلایی و محل کشف مومیاییهای باستانی.
سرزمین هزار دریاچه و درختان توس قیمتی مرمرین.
بزرگترین سیستم فیلتراسیون طبیعی کربن در جهان.
درختانی که به شکلی اسرارآمیز دور خود پیچ خوردهاند.
جنگلهایی در کنار آتشفشانهای فعال و خرسهای قهوهای.
ریههای مسکو و سنپترزبورگ و سرچشمه رودخانه ولگا.
تایگای سیبری غربی ساختاری کاملاً متفاوت از تایگای شرقی دارد. این جنگل روسیه روی دشت صاف و هموار قرار گرفته به همین خاطر آب به راحتی در آن جمع میشود و باتلاق شکل میگیرد. پوشش گیاهی غالب این منطقه از نوع تایگای تاریک است و شامل گونههایی مانند صنوبر سیبری، نراد سیبری و کاج سدر سیبری میشود که با تاجهای متراکم خود جلوی نور خورشید را میگیرند و به همین خاطر محیط جنگل مرطوب است و خزههای زیادی رشد میکنند.
در تایگای غربی حدود ۸۰ گونه پستاندار وجود دارد؛ اگرچه هیچکدام بومی منطقه نیستند، اما جمعیت آنها نسبتا زیاد است. این منطقه به دلیل داشتن منابع آبی فراوان، یکی از مهمترین ایستگاههای مهاجرتی برای پرندگان آبزی در اوراسیا به شمار میآید. جنگلهای این منطقه به شدت در معرض تهدیدات ناشی از استخراج نفت و گاز قرار دارند، چرا که سیبری غربی قطب انرژی روسیه محسوب میشود. نشت نفت در محیطهای تالابی و جنگلی این منطقه میتواند اثرات جبرانناپذیری بر زنجیره غذایی و سلامت اکوسیستم داشته باشد.
جنگلهای بکر کومی (Virgin Komi Forests) بزرگترین پهنه جنگلهای سوزنیبرگ دستنخورده در اروپا محسوب میشود. این منطقه که در سال ۱۹۹۵ به عنوان نخستین اثر طبیعی روسیه در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. پچورو ایلیچسکی هم که یکی از پارک های ملی روسیه است، در این جنگل قرار دارد. این جنگلها شامل گونههایی از تایگای پست و توندراهای کوهستانی هستند که در طول هزاران سال به شکل طبیعی رشد کردهاند. درختان شاخص این منطقه شامل صنوبر سیبری، نراد و کاج سدر هستند که در کنار رودخانههای خروشان و شفافی مانند پچورا منظرهای بدیع خلق کردهاند.
سنگهای باستانی مانپوپونر که در قلب این جنگلها قرار دارند، نه تنها یک جاذبه زمینشناختی، بلکه مکانی مقدس برای مردمان بومی به شمار میروند. این سنگهای هفتگانه که ارتفاعی بین ۳۰ تا ۴۰ متر دارند، بقایای فرسایش یافته کوهستانی باستانی هستند که در باورهای محلی به عنوان غولهای سنگی شناخته میشوند. مردم محلی کومی جنگل را بسیار مقدس میشمارند و همین مانع از بهرهبرداری بیرویه از جنگل شده و نوعی مدیریت بومی پایدار را در طول قرنها تضمین کرده است.
جنگلهای اوصوری یکی از عجیبترین جنگل های روسیه و جهان هستند؛ چون این منطقه در عصر یخبندان، یخ نزد و مثل یک پناهگاه عمل کرد. همین باعث شد تا گیاهان خیلی قدیمی که در جاهای دیگر منقرض شده بودند در اینجا سالم بمانند. درختان سردسیری مثل کاج کرهای، بلوطهای منچوری در کنار درختان گرمسیری مثل تاکهای وحشی و لیموی آمور روییدهاند و منظرهای شبیه جنگلهای بارانی ایجاد کرده است. جالب است بدانید اوصوری یکی از جنگل های معروف روسیه و زیستگاه اصلی ببر و پلنگ معروف آمور (سیبری) است.
جنگلهای کوهستانی قفقاز یکی از خاصترین مناطق دنیا هستند که به دلیل اختلاف ارتفاع در قسمت های مختلفش، تنوع گیاهی عجیبی دارند. در ارتفاعات پایین، جنگلهای مرطوب پهنبرگ مثل بلوط گرجی، ممرز اروپایی و بلوط بلوط شرقی رشد میکنند. در ارتفاعات ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ متری درختان راش شرقی و در ارتفاعات بالاتر، گونههای سوزنیبرگ شامل صنوبر قفقازی و نراد نوردمن جای آن را میگیرند.
این منطقه به خاطر دیوارهای بلند کوهستانی، تا حدی از سایر نواحی جدا مانده و حیواناتی مثل بز کوهی قفقازی و سمندر قفقازی در آن زندگی میکنند. همچنین اینجا آخرین پناهگاه پلنگهای قفقازی است. جالب اینجاست که این جنگلها با تاریخ و اسطورهها هم گره خوردهاند؛ مثلاً یونانیهای باستان معتقد بودند پرومته، کسی که آتش را برای انسانها دزدید، در همین کوهها به صخره زنجیر شده است. امروزه قطع درختان و چرای بیش از حد دامها، این منطقه با ارزش و باستانی را به شدت در خطر نابودی قرار داده است.
جنگلهای کوهستانی آلتای سایان که به آنها کوهستانهای طلایی هم میگویند، یکی از بکرترین جنگل های روسیه در شمال آسیا هستند که که در فهرست "Global 200" صندوق جهانی حیات وحش قرار دارند و در یونسکو نیز به ثبت رسیدهاند. در این منطقه درختان کاج سدر سیبری رشد میکنند که قدمت بعضی از آنها به بیش از ۴۵۰ سال میرسد!
این کوهها با قلههای مرتفع، درههای عمیق و دریاچههای فیروزهای نظیر خانه امنی برای حیوانات هستند. اما آلتای فقط طبیعت نیست، بلکه یک سرزمین اسرارآمیز است؛ مثلاً چند سال پیش مومیایی زنی ۲۵۰۰ ساله به نام «شاهزاده خانم اوکوک» را در اینجا پیدا کردند که بدنش با طرحهای عجیبی تتو شده بود. مردم محلی معتقدند او یک نگهبان روحانی بوده و از وقتی باستانشناسان او را از خاک بیرون آوردهاند، تعادل طبیعت به هم خورده و زلزلههای زیادی آمده است. امروزه متأسفانه تغییرات آب و هوایی باعث شده بخشی از علفزارهای سرسبز این منطقه خشک شوند.
منطقه کارلیا به واسطه جنگلهای وسیع و دریاچههای بیشمارش شناخته میشود، اما گرانبهاترین ثروت این منطقه درخت توس کارلیایی (Betula pendula var. carelica) است. این درخت که به آن «مرمر چوبی» هم میگویند، به دلیل یک جهش ژنتیکی، چوبی با طرحهای بسیار پیچیده و زیبا دارد؛ بهطوریکه در گذشته برای ساخت وسایل کاخها و حتی تخممرغهای تزئینی و گرانقیمت تزارها از آن استفاده میکردند. علاوه بر توس، در این جنگل روسیه گونههای گیاهی دیگری نظیر کاج قرمز و صنوبر هم رشد میکنند. در این منطقه به دلیل خاک ضعیف و سنگی، درختان خیلی کُند رشد میکنند، اما همین باعث شده چوب آنها بسیار محکم و باکیفیت باشد.
باتلاق واسیگان بزرگترین سیستم باتلاقی در نیمکره شمالی و وسیعترین پیتلند (Peatland) جهان است. یعنی سرزمینی که طی هزاران سال، گیاهان و خزههایش زیر آب ماندهاند و بجای پوسیدن، به یک لایه ضخیم از مواد آلی تبدیل شدهاند که هم آب را تصفیه میکند و هم کربن را در خود نگه میدارد. این جنگل آنقدر غولپیکر است که حدود ۲ درصد از کل مساحت باتلاقهای جهان را شامل میشود. در اینجا، درختانی مثل کاجهای کوتاه، لاریش و توس در میان لایههای ضخیم خزه رشد میکنند.
این باتلاق که حدود ۱۰ هزار سال پیش به وجود آمده، هنوز هم در حال بزرگتر شدن است و مثل یک «ریه بزرگ» برای زمین عمل میکند. کار اصلی این باتلاق این است که گازهای سمی مثل کربن را از هوا میگیرد و در اعماق خودش که گاهی تا ۱۰ متر لجن و خزه دارد، دفن میکند تا زمین گرم نشود. همچنین، این منطقه منبع آب صدها هزار دریاچه و رودخانههای بزرگی مثل «اوب» است. با این حال، نفوذ صنایع نفت و گاز به این منطقه و فعالیتهای اکتشافی، تهدیدی جدی برای تنوع زیستی و عملکرد ذخیرهسازی کربن آن محسوب میشود.
شبهجزیره کامچاتکا در دورترین روسیه است که جنگلهایش در کنار آتشفشانها قرار دارند. در این منطقه بیش از ۳۰۰ آتشفشان وجود دارد که ۲۹ تای آنها هنوز فعال هستند؛ به همین خاطر، گدازهها و خاکسترهای آتشفشانی مدام بخشهایی از جنگل را از بین میبرند اما طبیعت دوباره خودش را از نو میسازد. این جنگل های روسیه جزیرهای از گیاهان سوزنیبرگ شامل صنوبر یدو و لاریش داهوری را در میان دشتهای توندرا شکل داده است.
یکی از جالبترین ویژگیهای اینجا، درختان توس سنگی هستند؛ این درختان تنههای بسیار محکم و پیچخوردهای دارند تا بتوانند در خاکهای سنگی و سرمای شدیدِ آتشفشانی دوام بیاورند. کامچاتکا همچنین خانه بزرگترین جمعیت خرسهای قهوهای دنیاست که برای شکار ماهیهای آزاد به رودخانههای جنگلی میآیند. تنوع گیاهان آوندی در این منطقه به ۱۰۰۰ گونه میرسد که بسیاری از آنها بومزاد شبهجزیره هستند.
اگر تور مسکو سن پترزبورگ را تهیه کنید توانید در مسیر بین این دو شهر این جنگلهای پهناوریرا ببینید. این جنگلها مثل ریههای شهر عمل کرده و هوای شهرهای روسیه را تصفیه میکنند. جنگل های مختلط روسیه مرکزی داری چند بخش میباشد. یکی از این بخشها، منطقه «مشروا» است؛ دشتی پست که نامش را از یک قوم قدیمی گرفته و ترکیبی از جنگلهای کاج در زمینهای شنی و درختان توس در بخشهای مرطوب است.
کمی آنطرفتر، تپههای بلند والدای قرار دارند که مثل یک منبع آب بزرگ عمل میکنند؛ چون رودخانههای عظیمی مثل ولگا از دل جنگلهای انبوه این تپهها سرچشمه میگیرند. اگرچه خاک این منطقه برای کشاورزی خیلی مناسب نیست، اما در عوض تا دلتان بخواهد قارچها و گیاهان جنگلی متنوعی دارد که مردم محلی از قدیم برای زندگی و خوراک روی آنها حساب میکردند
جنگلهای روسیه بخش بزرگی از جنگلهای جهان را تشکیل میدهند و نقش مهمی در پاکسازی هوا و کنترل آبوهوای زمین دارند. برای مثال در تایگای سیبری شرقی درختان کجی تحت عنوان درختان مست را خواهید دید. همچنین مقاومترین گونه گیاهی به اسم کاجلاچ داهوری که در سرمای ۶۰- درجه سانتیگراد دوام بیاورد را خواهید دید. یا درخت توس کارلیایی در جنگل های کارلیا از دیگر گونه های کمیاب در جنگلهای روسیه است. جنگل رقصان روسیه یکی دیگر از جاهای دیدنی روسیه است که درختان آن به شکل دایره و مارپیچ رشد کردهاند. این جنگلها خانه گونههای کمیابی مانند ببر آمور، پلنگ برفی و خرس قهوهای هستند و حفاظت از آنها برای آینده زمین اهمیت زیادی دارد.
آرزوی شما را برآورده میکنیم...
ثبت دیدگاه برای این مطلب